L4 u jednego pracodawcy, praca u drugiego od 2027 – co musi wiedzieć zakład produkcyjny

Od 1 stycznia 2027 r. pracownik, który ma dwa tytuły ubezpieczenia – na przykład etat w jednej firmie i umowę zlecenia w drugiej – będzie mógł poprosić lekarza, żeby zwolnienie lekarskie wystawił tylko z jednego z nich. Jeśli rodzaj drugiej pracy na to pozwala, w tym samym czasie będzie mógł pracować u drugiego zleceniodawcy lub pracodawcy. W mediach ta zmiana funkcjonuje jako „L4 w jednej firmie, praca w drugiej”.

Dla zakładu produkcyjnego to nie jest ciekawostka. Dotyczy Cię zarówno wtedy, gdy Twój pracownik dorabia gdzie indziej, jak i wtedy, gdy to Ty zatrudniasz kogoś „na drugi etat” lub na zlecenie. Poniżej rozdzielamy to, co już obowiązuje, od tego, co wejdzie w życie za niecałe dwa miesiące. Stan prawny na 5 listopada 2026 r.

Skąd te zmiany i co jest już prawem

Wszystkie opisane reguły wynikają z jednej ustawy: z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, ogłoszonej w Dzienniku Ustaw 12 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 26). To ustawa obowiązująca, a nie projekt – zmienia m.in. ustawę zasiłkową (ustawę z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa). Jej przepisy wchodzą w życie etapami, co określa art. 43 ustawy.

Co obowiązuje już dziś: praca zarobkowa i aktywność niezgodna z celem L4

Od 13 kwietnia 2026 r. art. 17 ustawy zasiłkowej stanowi, że ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia, jeżeli w okresie orzeczonej niezdolności do pracy wykonuje pracę zarobkową albo podejmuje aktywność niezgodną z celem zwolnienia.

• Praca zarobkowa to każda czynność o charakterze zarobkowym, niezależnie od podstawy prawnej (etat, zlecenie, dzieło). Wyjątkiem są czynności incydentalne, których wymagają istotne okoliczności – ZUS podaje przykład jednorazowego podpisania dokumentów, do których nikt inny nie ma upoważnienia.
• Istotną okolicznością nie może być polecenie pracodawcy. Jeśli kierownik zmiany wezwie chorego pracownika „tylko na godzinę”, żeby przezbroił maszynę albo przeszkolił zastępcę, takie czynności nie są chronione jako incydentalne.
• Aktywność niezgodna z celem zwolnienia to działania utrudniające lub wydłużające leczenie lub rekonwalescencję. Zwykłe czynności dnia codziennego, np. zakupy spożywcze czy wizyta w aptece, są dozwolone.

Na razie obowiązuje też zasada z art. 17 ust. 1c: jeśli ktoś podlega ubezpieczeniom z co najmniej dwóch tytułów, niezdolność do pracy dotyczy każdego z nich i dla każdego wystawia się odrębne zwolnienie. Do końca 2026 r. praca zarobkowa u innego zleceniodawcy lub pracodawcy w trakcie takiego zwolnienia grozi więc utratą zasiłku za cały jego okres.

Co zmieni się 1 stycznia 2027 r.

Od nowego roku zacznie działać art. 17 ust. 1d i 1e ustawy zasiłkowej. Jeżeli praca zarobkowa w ramach określonego tytułu może być wykonywana z uwagi na jej rodzaj, na żądanie ubezpieczonego można nie wystawić zwolnienia z tego tytułu. ZUS podaje przykład osoby zatrudnionej u jednego pracodawcy na umowie o pracę, a u drugiego na umowie zlecenia, która ze względu na charakter pracy może wykonywać jedną z nich. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ilustruje to przykładem chirurga ze złamanym palcem, który nie może operować, ale może wykładać na uczelni.

Trzy elementy są tu istotne dla pracodawcy:

1. Inicjatywa należy do pracownika. Lekarz działa na żądanie ubezpieczonego, a przepis mówi, że zwolnienia z danego tytułu „można nie wystawić” – to możliwość, nie obowiązek.
2. Decyduje rodzaj pracy, a nie wola stron. Kryterium jest to, czy pracę w danym tytule da się wykonywać mimo choroby. Przepis nie przewiduje w tej ocenie udziału pracodawcy.
3. Obowiązek informacyjny. Pracownik, który skorzysta z tej możliwości, musi poinformować płatnika składek uprawnionego do wypłaty zasiłków (art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłkowej) o okresie, na który wystawiono mu zwolnienie z innego tytułu. Sam przepis nie określa formy tej informacji.

Dodatkowo od 1 stycznia 2027 r. nowy art. 9 ust. 4 ustawy zasiłkowej przesądza, że niezależnie od liczby tytułów ubezpieczenia chorobowego ustala się jeden okres zasiłkowy – również w sytuacji, gdy zwolnienie wystawiono tylko z jednego tytułu.

Konsekwencje dla zakładu produkcyjnego

Gdy Twój pracownik jest na L4 u Ciebie, a pracuje gdzie indziej

Po 1 stycznia 2027 r. sama informacja, że chory pracownik pracuje u innego podmiotu, nie musi oznaczać nadużycia. Jeśli lekarz na jego żądanie nie wystawił zwolnienia z drugiego tytułu, praca w tamtym miejscu może być zgodna z prawem. Jeśli natomiast zwolnienie obejmuje oba tytuły, a pracownik mimo to pracuje zarobkowo, nadal grozi mu utrata zasiłku za cały okres zwolnienia.

Gdy to Ty jesteś „drugim” pracodawcą lub zleceniodawcą

Na produkcji często współpracuje się z osobami, które mają główny etat gdzie indziej. Ustal w swoim zakładzie, kto przyjmuje od pracowników informację o zwolnieniu z innego tytułu i gdzie się ją dokumentuje.

Kontrola zwolnień – co możesz zrobić już teraz

Od 13 kwietnia 2026 r. procedura kontroli jest opisana w ustawie zasiłkowej (art. 68–68g). Według poradnika ZUS z kwietnia 2026 r.:

• kontrolować może pracodawca, który wypłaca wynagrodzenie chorobowe z art. 92 Kodeksu pracy (za okres tego wynagrodzenia, także gdy nie wypłaca zasiłków), oraz pracodawca, który sam wypłaca zasiłki;
• kontrola może dotyczyć także osób na umowie zlecenia;
• kontrolujący musi mieć imienne upoważnienie zgodne ze wzorem z rozporządzenia oraz legitymację pracowniczą albo dokument tożsamości;
• kontrolujący może wejść do miejsca kontroli i wylegitymować kontrolowanego, ale nie może żądać informacji o stanie zdrowia ani o przyczynie niezdolności do pracy;
• ustalenia wpisuje się do protokołu, a kontrolowany ma 7 dni na zgłoszenie zastrzeżeń;
• decyzję o utracie prawa do zasiłku wydaje ZUS – pracodawca, który stwierdził nieprawidłowości, przekazuje protokół do oddziału ZUS.

Jeżeli kontrola wykaże pracę zarobkową lub aktywność niezgodną z celem zwolnienia w okresie wynagrodzenia chorobowego, pracownik traci prawo do tego wynagrodzenia za cały okres objęty zwolnieniem (art. 92 § 3 pkt 2 Kodeksu pracy, na który powołuje się ZUS).

Co zrobić teraz

• Sprawdź, ilu ubezpieczonych zgłaszasz do ubezpieczenia chorobowego na 30 listopada 2026 r. – od tego zależy, czy w 2027 r. będziesz płatnikiem zasiłków.
• Wyznacz osobę w kadrach, która przyjmuje i archiwizuje informacje od pracowników o zwolnieniu wystawionym z innego tytułu.
• Zaktualizuj wewnętrzną instrukcję kontroli L4 do art. 68–68g ustawy zasiłkowej: imienne upoważnienie, protokół, termin 7 dni na zastrzeżenia, przekazanie protokołu do ZUS.
• Przypomnij brygadzistom i kierownikom zmian, że polecenie pracodawcy nigdy nie jest „istotną okolicznością” – nie wzywaj chorych pracowników do pracy.
• Przejrzyj listę współpracowników z dwoma tytułami ubezpieczenia (etat i zlecenie) i zaplanuj zastępstwa na stanowiskach krytycznych, np. przy spawaniu.

Więcej o umowach zlecenia w zakładach produkcyjnych przeczytasz w artykule PIP przekształci umowę zlecenia w umowę o pracę – co pracodawca musi wiedzieć po 8 lipca 2026.

Gdy absencja zatrzymuje linię

Nowe przepisy nie zmniejszą liczby zwolnień, ale mogą skomplikować planowanie obsady przy pracownikach z kilkoma tytułami ubezpieczenia. Jeśli potrzebujesz szybko uzupełnić zmianę, NextHire jako agencja zatrudnienia wpisana do KRAZ pod nr 33768 przygotowuje profile kandydatów w 48–72 godziny, a w pierwszym miesiącu wymienia pracownika bez dodatkowych kosztów. Szczegóły znajdziesz na stronie agencji pracy tymczasowej; możesz też napisać na kontakt@nexthire.pl.